washing of feet

Latin Keywords (ad) mandatum, mandato, mandati, pedum, pedes
Short Description The rite of the washing of feet on Maundy Thursday (Mandatum).

Documents

Book Original Index Title P.N
AT Austria 1150 (about), Pontifical, CRSA Klosterneuburg Ms. 0622 | 712 His ita omnibus expletis procedat dominus episcopus ... ad locum ubi mandatum perficere vult
19 (16r)
AT Austria 1265 (before), Pontifical, CRSA Klosterneuburg Ms. 1020 | 713 His ita omnibus expletis procedat dominus episcopus ... ad locum ubi mandatum perficere vult
42 (39v)
AT Gurk 1000-1100, Pontifical, ÖNB Wien Cod. 1832 Han | 883 Expletis omnibus
21 (20v)
AT Salzburg 1000-1100, Pontifical, ÖNB Wien Cod. 1830 Han | 882 Expletis omnibus
15 (14r)
AT Salzburg 1000-1050, Pontifical, BM Vendôme Ms. 14 | 1022 Expletis autem omnibus domnus episcopus procedat cum omni alacritate cum presbyteris et clero si vult ante vel post cibum ad locum ubi mandatum perficere vult
103 (98r)
AT Sankt Lambrecht 1150-1200, Pontifical, UB Graz Ms. 326 | 884 Expletis omnibus
38 (18v)
CZ Litomyšl 1376, Pontifical, OPraem Praha DG I 19 | 343 Data oratione episcopus ponit vestimenta sua et praecinctus linteo praeparet se ad lavandos pedes discipulorum suorum
99 (47v)
CZ Praha 1496, Ritual, Obsequiale Pragense | 546 Sequitur paululum de officio mandati in Cena Domini
206 (43r)
DE Freising 1005-1039, Pontifical, BSB München Clm 06425 | 838 Expletis autem omnibus procedit ... ad locum ubi mandatum perficere vult
181 (89v)
DE Hildesheim 1499, Missal, Missale Hildensemense | 26 Ad mandatum faciendum
195 (89r)
DE Köln 1100-1200, Ritual, BNF Paris Lat. 14833 | 722 Ad mandatum in Cena Domini
23 (20v)
DE Lüneburg 1100-1150, Pontifical, HAB Wolfenbüttel Cod. Guelf. 0141 Helmst., Heinemann-Nr. 164 | 349 Expletis omnibus praecedit domnus episcopus cum omni alacritate ... ubi mandatum perficere vult
56 (26v)
DE Minden 1022-1036, Sacramentary, StaBi Berlin MS. theol. lat. fol. 2 | 872 Expletis omnibus procedat domnus episcopus cum omni alacritate
177 (87r)
DE Passau 1150-1200, Pontifical, ÖNB Wien Cod. 1817 Han | 885 Expletis omnibus praecedit domnus episcopus cum omni alacritate ... ubi mandatum perficere vult
39 (38r)
DE Regensburg 1060-1089, Pontifical, BNF Paris Lat. 01231 | 552 Et primum incipiente episcopo ... pedes lavent et distergant
161 (154r)
DE Regensburg 0993-0994, Sacramentary, Bibl. Cap. Verona LXXXVI | 1038 Expletis omnibus procedit domnus pontifex cum omni alacritate ... Deinde mutuatim pedes lavant
60 (82v)
DE Schäftlarn 1100-1200, Gradual, Mass Lectionary, Sacramentary, BSB München Clm 17019 | 725 Ad mandatum
102 (49r)
DE Speyer 1512, Ritual, Agenda Spirensis | 599 De mandato sive lotione pedum
184 (79r)
DE Steterburg 1300-1500, Processional, Ritual, HAB Wolfenbüttel Cod. Guelf. 1028 Helmst. | 1185 Altaribus loti fiat mandatum in loco competenti
31 (15r)
DE Trier 1100-1200, Pontifical, BNF Paris Lat. 13315 | 632 Expletis autem omnibus ... ubi mandatum perficere vult
167 (164r)
DE Trier 1100-1200, Pontifical, BNF Paris Lat. 13315 | 639 Expletis autem omnibus
167 (164r)
DE Worms 0975-1000, Pontifical, BM Troyes Ms. 2141 | 1019 Expletis autem omnibus procedit domnus episcopus cum omni alacritate cum presbyteris et clero si vult ante vel post cibum ad locum ubi mandatum perficere vult
87 (83r)
DK Roskilde 1500-1533, Pontifical, UB Lund Medeltidshandskrift 43 | 508 Cum autem placuerit ... ubi mandatum perficere voluerit
191 (96r)
ES El Burgo de Osma 1561, Missal, Missale Oxomense | 750 Deinde exuat sacerdos planetam et in albis praecingat se linteo
102 (83r)
ES Palencia 1567, Missal, Missale Pallantinum | 53 De mandato faciendo feria quinta in Cena Domini
823 (400r)
ES Pamplona 1501 (about), Missal, Missale Pampilonense | 54 Post refectionem praeparetur aqua calida et frigida
165 (76r)
ES Segovia 1500, Missal, Missale Segobiense | 56 De mandato
177 (73r)
ES Segovia 1500, Missal, Missale Segobiense | 56 Incipit ordo ad faciendum mandatum in quinta feria Parasceves
566 (279v)
ES Toledo 1551, Missal, Missale Toletanum | 60 Feria quinta in Cena Domini
179 (78r)
ES Toledo 1500, Missal, Missale Mozarabicum | 861 Ad lavandos pedes
177 (166v)
ES Zaragoza 1498, Missal, Missale Caesaraugustanum | 63 Ista quae sequuntur cantantur in mandato sive in ablutione pedum pauperum
215 (89r)
FR Agen 1531, Missal, Missale Agenense | 159 Et episcopus vel canonicus vel qui facit officium lavat pedes duodecim pauperum
78 (66v)
FR Aix-en-Provence 1250-1350, Pontifical, BNF Paris Lat. 00949 | 153 Finita refectione cum fuerit hora mandati tabula percutiatur
46 (40r)
FR Amiens 1487, Missal, Missale Ambianense | 70 Post prandium fit mandatum
136
FR Arras 1508, Missal, Missale Atrebatense | 171 Sequitur benedictio aquae a diacono de qua lavantur altaria
141 (61r)
FR Autun 1530, Missal, Missale Eduense | 72 In ablutione pedum antiphona
159 (67v)
FR Avranches 1100-1200, Pontifical, BNF Paris Lat. 14832 | 714 Post mandatum fratrum dicantur preces
343 (164r)
FR Bayeux 1503, Missal, Missale Baiocense | 107 Deinde legatur evangelium fratribus interim potum caritatis sumentibus
67 (57v)
FR Besançon 1485, Missal, Missale Bisuntinense | 6 Post missam descendit pontifex in sacrarium
179 (88v)
FR Besançon 1048-1066, Pontifical, BU Méd. Montpellier H 303 | 1028 Diaconus autem praeparat se sicut in diebus festis tam ipse quam ceteri processores cum candelabris et turibulis
327 (161v)
FR Bordeaux 1475 (after), Missal, BNF Paris Lat. 00871 | 209 Item post nudationem altarium
215 (105r)
FR Chartres 1490, Ritual, Manuale Carnotense | 234 Postea laventur pedes duodecim pauperum et benedicitur panis
87 (37v)
FR Chartres 1150-1200, Pontifical, BNF Paris Lat. 00945 | 952 Ordo ad mandatum faciendum
156 (144v)
FR Chelles, Seine-et-Marne 0675-0725, Sacramentary, BAV Pal. lat. 493 | 957 Ad pedes lavandum
149 (75r)
FR Clermont-Ferrand 1492, Missal, Missale Claromontense et Sancti Flori | 109 Oratio post pedum ablutionem
114 (n5r)
FR Corbie 0972-0986, Sacramentary, Pontifical, BNF Paris lat. 12052 | 1200 Et eat unusquisque ad mensam deinde post refectionem prandii lavantur pedes
204 (200)
FR Embrun 1512, Missal, Missale Ebredunense | 244 Ad mandatum faciendum
174 (79v)
FR Langres 1520, Missal, Missale Lingonense | 318 Circa vesperum
188 (75v)
FR Lisieux 1504, Missal, Missale Lexoviense | 340 Ordo cenae
125 (60r)
FR Lodève 1324-1331, Pontifical, BM Toulouse Ms. 118 | 1009 De lotione pedum
151 (144v)
FR Mâcon 1532, Missal, Missale Matisconense | 360 Ad mandandum lavantur pedes
88 (75r)
FR Mâcon 1397-1412, Missal, BM Mâcon Ms. 100 | 2478 Ad mandatum lavantur pedes
273 (135v)
FR Meaux 1282 (before), Pontifical, BNF Paris NAL 1202 | 954 Preces ad mandatum faciendum in Cena Domini
186 (178v)
FR Noyon 1541, Missal, Missale Noviomense | 406 Post completorium ad altaria abluenda
125 (55r)
FR Noyon 1280-1320, Pontifical, BNF Paris Lat. 17335 | 407 Ordo ad mandatum faciendum
144 (140r)
FR OP 1690, Processional, Processionale Dominicanum | 454 Ad mandatum
84 (60)
FR OPraem 1504, Breviary, Breviarium Praemonstratense | 822 Ad mandatum
663
FR Paris 1400-1500, Missal, BNF Paris Lat. 00859A | 520 Post prandium
201 (89r)
FR Paris 1481, Missal, Missale Parisiense | 79 Post prandium
156 (69v)
FR Paris 1200-1300, Missal, BNF Paris Lat. 01112 | 521 In Cena Domini abluantur altaria
190 (89v)
FR Paris 1275-1500, Missal, BNF Paris Lat. 00830 | 727 In Cena Domini abluantur altaria
215 (103r)
FR Paris 0800-1000, Sacramentary, BNF Paris Lat. 02291 | 3179 Oratio ad mandatum
17 (6r)
FR Poitiers 0900-1000, Pontifical, BNF Arsenal Paris Ms. 227 | 538 Versus Flavii episcopi ad mandatum in Cena Domini
360 (173v)
FR Reims 0900-1000, Sacramentary, BM Reims Ms. 214 | 2571 Oratio post mandatum
344 (167v)
FR Rennes 1533, Ritual, Manuale Redonense | 557 Quo peracto incipiatur a cantore Mandatum novum do vobis
243 (109r)
FR Rouen 1150 (about), Pontifical, BNF Paris NAL 0306 | 514 Post prandium conveniunt canonici ad mandatum
157 (73r)
FR Saint-Guilhem-le-Désert 0780-0800, Sacramentary, BNF Paris Lat. 12048 | 3247 Oratio post mandatum
478 (234v)
FR Senlis 1200-1300, Pontifical, HAB Wolfenbüttel Inv.-Nr. 475 | 298 Ordo ad mandatum faciendum
59 (28r)
FR Senlis 1300 (before), Pontifical, SS Paris Ms. 1986 (R 9) | 951 Ordo ad mandatum faciendum
111 (102v)
FR Sens 1175-1300, Pontifical, BNF Paris Lat. 00934 | 585 Ordo ad mandatum faciendum
166 (78v)
FR Sens 1506, Missal, Missale Senonense | 1196 Feria quinta in Cena Domini reconciliatio paenitentium
159 (68r)
FR Sens 1575, Missal, Missale Senonense | 821 Deinde fit pedum ablutio
262 (109v)
FR Soissons 1175-1200, Pontifical, BNF Paris Lat. 08898 | 596 Quo facto finita responsoria supradicta conveniant omnes in capitulo incipiatque dominus praesul pedum ablutionem
134 (60v)
FR Soissons 1100-1200, Pontifical, | 594 Interea parantur in capitulo a servientibus ecclesiae vasa cum aqua calida pro pedum ablutione
103 (60)
FR Valence 1504, Missal, Missale Valentinense | 664 Benedictio panis cenae
115 (50v)
FR Viviers 1527, Missal, Missale Vivariense | 85 Deinde accepto hyssopo
146 (59v)
GB Canterbury 1150-1200, Pontifical, Magdalen Oxford Ms. 226 | 225 Post mandatum fratrum dicantur haec preces
214 (168)
GB Evesham 1300 (about), Ritual, Bodleian Oxford Barlow 7 | 268 Post prandium facto congruo intervallo ... voluerit ad eius mandatum faciendum
68 (85)
GB Exeter 0900-1100, Missal, Bodleian Oxford Ms. Bodl. 579 | 283 Oratio pro mandato
584 (294v)
GB Hereford 1502, Missal, Missale Herfordense | 89 In die Cenae ad mandatum
514 (460)
GB Norwich 1400 (about), Missal, BL London Add. Ms. 25588 | 404 Post prandium conveniant clerici
175 (84v)
GB Salisbury 1521, Missal, Missale Sarum | 562 Post prandium conveniant clerici ad ecclesiam
164 (74r)
GB Salisbury 1150-1325 (about), Missal, | 563 Post prandium conveniant clerici ad ecclesiam
142 (106)
GB Salisbury 1506, Ritual, Manuale Sarum | 565 Post prandium conveniant ... ad altaria abluenda et ad mandatum faciendum
42 (18r)
GB Worcester 1000-1025, Pontifical, BL London Cotton Ms. Claudius A III | 1904 Oratio post mandatum
168 (79r)
GB York 1100-1516, Missal, Missale Eboracense | 90 Post refectionem circa horam vesperarum
154 (101)
GB York 1508-1514, Pontifical, Cambridge UL Ff.6.1 | 690 Oratio post mandatum
393 (340)
HR Zagreb 1511, Missal, Missale Zagrabiense | 92 Hora autem completorii adveniente clero sonante maiori campana ... procedant mandatum celebraraturi
145 (73r)
HR Zagreb 1200 (about), Pontifical, Knj. Metrop. Zagreb MR 124 | 918 Ordo ad mandatum faciendum
22 (20v)
HU Esztergom 1484, Missal, Missale Strigoniense | 248 His peractis procedat episcopus
193 (60v)
HU Esztergom 1090 (about), Pontifical, Knj. Metrop. Zagreb MR 165 | 261 Expletis omnibus procedat dominus pontifex ... ubi mandatum perficere vouerit
70 (69v)
HU Esztergom 1560, Ritual, Ordo et ritus | 263 In Cena Domini procedat episcopus cum presbyteris et clero in ecclesiam ... ubi mandatum perficere voluerit
158 (66r)
HU Esztergom 1490 (after), Ritual, Obsequiale Strigoniense | 252 In Cena Domini procedat episcopus cum presbyteris et clero in ecclesiam ... ubi mandatum perficere voluerit
55
HU Hungary 1130 (about), Antiphonal, UB Graz Ms. 211 (olim 40/90, 4o) | 304 Ante diem festum
158 (79v)
HU ODU 1480, Missal, Missale Dominorum Ultramontanorum | 434 Ordo ad mandatum
258 (128v)
HU OSPPE 1514, Missal, Missale Paulinum | 472 Ad mandatum faciendum
96 (80r)
HU Pécs 1487, Missal, Missale Quinqueecclesiense | 91 Ordo ad mandatum cum processione
217 (99r)
IE Lorrha 0792 (after), Sacramentary, Roy. Irish Acad. Dublin Ms. D II 3 | 1024 Tunc lavantur pedes eius accepto linteo
246 (32)
IT Benevento 1000 (about), Missal, Bibl. Cap. Benevento VI-33 | 938 Ad pedes lavandum
204 (66v)
IT Messina 1200-1300, Pontifical, BNE Madrid Ms. 00678 | 384 Expletis autem omnibus sint ibi parati processores duo cum duabus candelis
126 (123v)
IT Milano 1050-1100, Pontifical, BAV Vat. lat. 13151 | 925 Feria quinta in Cena Domini
74 (72r)
IT Monreale 1200-1300, Pontifical, BAV Vat. lat. 06748 | 927 Dicta oratione ponat vestimenta sua
101 (97v)
IT OCD 1616, Ritual, Manuale Romano-Carmelitanum | 417 De mandato feriae quintae in Cena Domini
30 (18)
IT Palermo 1100-1150, Missal, Reg. Siciliana Palermo XIV.F.16. | 477 Post completorium omnes clerici conveniant in ecclesiam ut faciant mandatum
79 (72v)
IT Roma 1481, Missal, Missale Romanum | 95 Post nudationem altarium hora competenti facto signo cum tabula ... ad faciendum mandatum
163 (72v)
IT Siracusa 1200-1400, Pontifical, BAV Vat. lat. 04746 | 926 Data oratione episcopus ponat vestimenta sua et praecinctus linteo praeparet se ad lavandos pedes discipulorum suorum
79 (77v)
IT Spoleto 1100-1200, Sacramentary, BAV Arch. S. Pietro Ms. F. 15 | 976 ...et praecinctus linteo praeparet se ad lavandos pedes
138 (67v)
ME Bar 1200-1300, Pontifical, OCist Zwettl Ms. codex Zwettlensis 300 | 959 Ad vesperas huius diei faciat pontifex mandatum tali modo
143 (136v)
PL Kraków 1400-1450, Pontifical, Kap. Katedr. Kraków Ms. 11 (28) | 313 His omnibus ita expletis procedat dominus episcopus ... ad locum ubi vult mandatum perficere
112
PL Lidzbark Warmiński 1497, Missal, Missale Warmiense | 102 Ordo ad faciendum mandatum
178 (80v)
PL Płock 1175-1200 (about), Pontifical, Sem. Plock Mspł. 29 (olim: München, Bayerische Staatsbibliothek, Clm 28938) | 536 His autem omnibus expletis procedat dominus episcopus cum omni alacritate ... ubi mandatum vult perficere
313 (154v)
PL Poznań 1524, Missal, Missale Posnaniense | 543 Et statim altaria ecclesiae lavantur
106 (86r)
PT Braga 1200 (about), Pontifical, Bibl. Públ. Porto Ms. 1134 (Santa Cruz 83) | 1027 Dum missa celebratur a laicis ministris praeparentur ea quae ad mandatum pauperum pertinent
60 (30v)
PT Lisboa 1607, Processional, Processionale Olysiponense | 339 Ad mandatum
59 (26r)
PT Portugal 1727, Processional, Processionarium Monasticum Portugaliae | 541 Ad mandatum cum abbas praecinctus ingreditur
67 (55)
RU OT 1499, Missal, Missale Dominorum Teutonicorum | 137 Post cenam fratres ante completorium conveniunt in ecclesia ad altaria abluenda et ad mandatum
185 (75r)